Về phong trào biểu tình “áo ghi-lê vàng” ở Paris

ve-phong-trao-bieu-tinh-ao-ghi-le-vang-o-paris

KHỞI NGUỒN

Phong trào bắt nguồn từ tháng 5 khi một người phụ nữ tên là Priscillia Ludosky, người bán mỹ phẩm trên internet và sống ở ngoại ô phía đông nam Paris, đã đưa ra một bản kiến nghị trên internet kêu gọi chính phủ giảm giá xăng. Priscillia đã phân tách thành phần của giá xăng và chỉ ra rằng thuế chiếm hơn một nửa giá xăng dầu ở Pháp. Mỗi lít xăng không chì là 1,45-1,5 euro (tương đương 40.000-41.000 đ/lít) vào cuối tháng 11/2018.

Bản kiến nghị hầu như không được chú ý cho đến tháng 10, khi Éric Drouet, một tài xế xe tải cùng khu vực với cô Ludosky, xem được bản kiến nghị và chia sẻ đơn nàyncho các bạn bè trên Facebook của anh ta. Báo chí bắt đầu viết về bản kiến nghị, và số chữ ký tăng vọt từ 700 chữ ký lên 200.000 chữ ký. Hiện nay đơn thỉnh cầu đã thu hút được hơn 1,15 triệu chữ ký.

Khi ông Drouet quyết định tổ chức một cuộc biểu tình bằng xe hơi vào ngày 17 tháng 11 để yêu cầu giá xăng dầu thấp hơn, thông tin đã lan truyền trên phương tiện truyền thông và mạng xã hội. Chẳng mấy chốc, các nhóm tự phát được hình thành ở nhiều tỉnh ở Pháp và họ quyết định tổ chức các cuộc biểu tình của riêng họ.

Ban đầu, những người ủng hộ với bản kiến nghị được khuyến khích thể hiện sự ủng hộ của họ bằng cách mặc chiếc áo vest màu vàng có khả năng hiển thị cao mà mỗi người lái xe ở Pháp phải mang theo luật, trong trường hợp gặp trục trặc bên đường. Những người ủng hộ được yêu cầu đặt áo ghi lê trên bảng điều khiển hoặc kệ sau của họ.

Những người tham gia chủ yếu là nam giới và phụ nữ phải dùng xe của họ để làm việc và chăm sóc gia đình của họ. Trong số này còn có chủ doanh nghiệp nhỏ, nhà thầu độc lập, nông dân, dịch vụ nhà, y tá và tài xế xe tải. Họ sống và làm việc chủ yếu ở các thị trấn nông thôn và ở ngoại ô hoặc vùng ngoại ô của các thành phố lớn của Pháp, nhiều người chỉ kiếm đủ tiền đủ sống.

SỰ LỚN MẠNH

Không ai biết chắc phong trào này đã lớn mạnh như vậy. Theo tiêu chuẩn của Pháp, các cuộc biểu tình có kích thước khiêm tốn. Nhưng điều không bình thường ở chỗ chúng khởi phát tự nhiên ở nhiều nơi trên nước Pháp mà không có bất kỳ liên minh hay đảng phái chính trị nào tổ chức chúng. Con số của họ đã giảm bớt kể từ những cuộc họp đầu tiên vào ngày 17 tháng 11, khi gần 300.000 chiếc áo vàng đã phản đối trên toàn quốc; cuối tuần qua, nó là 166.000, theo Bộ Nội vụ.

Nhiều người không tham gia vào các cuộc biểu tình nói rằng họ ủng hộ họ hoặc thông cảm với những người trên đường phố. Điều đó cho thấy các cuộc biểu tình có thể lại tăng quy mô, hoặc tiếp diễn trong một thời gian dài. Mặc dù thiệt hại cuối tuần qua ở Paris và các nơi khác (lên đến 3-4 triệu USD), theo một số cuộc thăm dò ý kiến sự ủng hộ đối với phong trào vẫn còn cao.

Các con số thống kê cho thấy, trên 70% dân số ủng hộ phong trào của “người áo ghi-le vàng”.

NGUYÊN NHÂN CỐT LÕI

Nhiều người biểu tình nói rằng sức mua của họ đã giảm đi rất nhiều trong những năm qua mà ngày nay họ không thể kết thúc được- hãy để một mình kiếm tiền để đi chơi đơn giản, đi nghỉ hoặc thậm chí chỉ đi ăn tối một lần trong một thời gian. Nhiều người có thu nhập gần với thu nhập trung bình, nhưng chi phí đã tăng lên và trả tiền thì không.

Một nửa dân số ở Pháp kiếm được khoảng 1.700 euro (1.930 đô la) một tháng (năm 2016), nhưng điều đó có nghĩa là một nửa số người Pháp đã mang về nhà ít tiền hơn. Phần thu nhập phải dùng để chi trả cho tiền thuê nhà, thực phẩm, các dịch vụ tiện ích và quần áo, cũng như chi phí nhiên liệu.

Một số người ủng hộ phong trào nói rằng nếu họ nghèo hơn, chính phủ đáng lẽ phải trợ cấp cho họ. Nhưng giống như người nghèo làm việc ở các nước phương Tây khác, họ chỉ nằm trên chuẩn nghèo nên không có được sự trợ cấp của chính phủ.

Giá xăng bán lẻ ở Pháp đã giảm từ gần 1,6 euro/lít hồi tháng 10/2018 xuống 1,5 euro/l cuối tháng 11/2018 (~41.000 VND). hiện tại là Theo Bộ Giao thông Pháp, thuế xăng dầu được dự kiến sẽ tăng thêm 6,5 cent (tương đương 1.768 VND)/lit vào tháng 1/2019 và dự kiến tăng lên 78 cent (21.372 VND)/lít vào năm 2022. Số tiền thuế tăng thêm sẽ được sử dụng vào các dự án môi trường, sinh thái (công nghệ xanh), cơ sở hạ tầng giao thông. Chính phủ Pháp tính toán số thuế thu được từ xăng dầu sẽ đạt 7,8 tỷ euro. Việc tăng thuế xăng dầu và đầu tư vào công nghệ xanh là cam kết của Pháp chống lại biến đổi khí hậu và phát thải khí hiệu ứng nhà kính. Dù chuẩn bị tăng thêm 6,5 cent/lít là không lớn nhưng được người dân Pháp mô tả là "giọt nước làm cho tràn ly."

Vì giao thông công cộng bị hạn chế ở vùng nông thôn Pháp và vùng ngoại ô, hầu hết những người Áo Vàng không có lựa chọn nào khác ngoài việc sử dụng xe hơi của họ - và đặc biệt nhạy cảm với việc tăng thuế nhiên liệu. Và khoản thuế đó nằm trên mức thuế thu nhập cao đã giúp chính phủ trả tiền cho hệ thống chăm sóc sức khỏe, an sinh xã hội và bảo hiểm thất nghiệp, trong số những thứ khác.

NHỮNG NGƯỜI “ÁO GHI-LÊ MÀU VÀNG” MUỐN GÌ

Yêu cầu của những người biểu tình khá đa dạng. Phong trào này có rất nhiều người tham gia với hoàn cảnh và chính trị khác nhau, thật khó để tưởng tượng mọi người đồng ý với một danh sách nhu cầu duy nhất.

Những người “áo khoác màu vàng trung dung” đã viết một bài bình luận vào ngày Chủ nhật trên một tờ báo Pháp, Le Journal du Dimanche, cho biết việc dừng tăng thuế xăng dầu dự kiến là điều kiện tiên quyết để đàm phán với chính phủ. Những người khác đã kêu gọi Tổng thống Emmanuel Macron từ chức, và một số người nói rằng Quốc hội nên giải thể và tổ chức các cuộc bầu cử mới.

PHẢN ỨNG CỦA CHÍNH PHỦ

Ban đầu, tổng thống Macron cho biết sẽ không có sửa đổi về kế hoạch tăng thuế cũng như các chính sách khác được thiết kế để giảm lượng khí thải carbon của Pháp và chuyển sang các nguồn năng lượng gây ô nhiễm ít hơn.

Sự vắng mặt của tổng thống Macron vào cuối tuần qua khi ông tham gia hội nghị thượng đỉnh kinh tế G-20 ở Argentina nên đã không có tuyên bố kịp thời khi cuộc biểu tình diễn ra. Vì vâỵ, người biểu tình cho rằng ông Macron đã phớt lờ những ý kiến, lo lắng của người dân. Nhiều chính trị gia cánh tả, cánh hữu và một số trong đảng của ông ta, nói rằng anh ta cần phản ứng.

Nhưng sau ba đợt biểu tình vào ba ngày ngày cuối tuần (17/11 khởi phát, 24/11 và 1/12) và đợt biểu tình cuối cùng đã bùng phát bạo lực, nhiều thành viên Quốc hội đang kêu gọi chính phủ dừng lại việc tăng thuế.

Tổng thống đã trì hoãn chuyến đi đến Serbia và hủy một số cuộc họp. Và ông đã yêu cầu thủ tướng gặp gỡ các nhà lãnh đạo của các đảng chính trị Pháp và cũng với đại diện của “phong trào áo ghi-lê vàng”.

KẾT QUẢ CUỐI CÙNG

Cuối cùng, hôm thứ Tư (ngày 5/12), tổng thống Macron đã quyết định dừng lại dự định tăng thuế vào tháng 1/2019 ít nhất trong 6 tháng tới. Trong cùng ngày, những “áo ghi-le vàng” đã tổ chức ăn mừng chiến thắng.

(Tổng hợp từ các nguồn: BBC, Washington Times, The Guardian).