Trải nghiệm 10 ngày thiền và những bí ẩn về thiền Vipassana

trai-nghiem-10-ngay-thien-va-nhung-bi-an-ve-thien-vipassana

Sáng trời mưa cũng chưa đi đâu được, mình ngồi chia sẻ “phục vụ” các bạn một ít thông tin về khoá thiền Vipassana mình vừa tham dự cách đây nửa tháng, theo yêu cầu của rất nhiều bạn tò mò về khoá thiền này, một trong những điều tuyệt vời nhất mình đã trải nghiệm được trong thời gian gần đây.

Đầu tiên, nói ngắn gọn về hình thức thiền này. Vipassana – nghĩa là “thấy sự việc đúng như thật” – là một trong những phương pháp thiền cổ xưa nhất tại Ấn độ. Truyền thống thiền này được Đức Phật Gotama tái phát hiện cách đây hơn 2500 năm, nghe đâu Ngài là một vị thái tử khi đó, giác ngộ ở tuổi 35 và bắt đầu truyền giảng Vipassana khắp nơi tại Ấn Độ. 

Vipassana bị thất lạc khá lâu sau đó, hiện nay, nó được phát triển và mở rộng khá thành công bởi thiền sư Goenka. Thiền sư có diễm phúc được học Vipassana từ sư phụ của Ngài, Sayagyi (Đại thiền sư) U Ba Khin, lúc đó là một viên chức cao cấp trong chính phủ. 

Vì tu tập theo Vipassana có nghĩa là bạn không theo bất kỳ một thứ đạo hay tôn giáo nào cả, nên Vipassana hiện được lan truyền một cách trong sáng và mạnh mẽ đi hàng chục quốc gia trên thế giới nhiều năm qua, nên yên tâm thiền Vipassana bạn không phải cải đạo hay gặp những trở ngại về tâm lý khi trước đó bạn đã theo một tôn giáo hay đạo nào đó.

Mình tình cờ biết Vipassana sau khi có những buổi ngồi thiền ngắn tại một ngôi chùa gần nhà. Mình muốn đi sâu hơn nữa vào thế giới thiền để biết nó có thể thay đổi ngược lại tâm và thân của mình ra sao, một phần vì có những thời điểm hơi thở của mình cũng khá mờ, điều đó không tốt chút nào, gây ra cơ thể mệt mỏi khi thời tiết thay đổi, đặc biệt trong hoàn cảnh thời tiết ở HN khá độc hại và thất thường. Và thứ mình tìm kiếm được nhiều nhất, thấy dễ tiếp cận nhất là thiền Vipassana.

Khi đi thiền Vipassana, bạn sẽ không phải đóng bất kỳ chi phí nào, mà sẽ cúng dường sau thời gian tu tập, và bạn thấy được sự tu tập đó có ý nghĩa với bản thân mình. Chính vì vậy mà các khoá Vipassana hiện tại không dễ dàng để đăng ký. Mình chọn thời điểm đi là ngay sau Tết, ít việc nhất, có nghĩa là mình phải đăng ký từ cách đó 4 tháng vào tầm tháng 11/2018.

Đặt được một chân tới thiền đường, khó khăn tiếp theo là bạn sẽ phải mất 10 ngày tịnh khẩu, ở đây mọi người gọi đó là “sự im lặng thánh thiện”, không nói, không ra dấu, không đụng chạm, thứ mà bạn đối mặt duy nhất trong 10 ngày đó, chỉ có duy nhất một người bạn mà thôi, một người bạn đặc biệt, đó chính là TÂM của bạn.

4 tháng để đăng ký có vất vả không, và 10 ngày để sắp xếp như vậy có khó khăn không? Thật ra khi chúng ta hướng đến một điều gì đó đủ mãnh liệt, như muốn kiếm một số tiền nào đó, muốn đạt mục tiêu cuộc sống nào đó, thì con đường đưa bạn đến với không gian dành riêng cho THÂN và TÂM của bạn cũng cần một sự quyết tâm như vậy. 

Mình có những lý do nhỏ để làm động lực, như điều hoà lại hơi thở, cân bằng lại ăn uống, có thời gian thả lỏng cơ thể, thời gian suy nghĩ, nhưng điều quan trọng nhất khiến mình quyết định đứng dậy để tiến bước đến trước của thiền đường chính là một quá trình thanh lọc tâm phía trước, một khoảng thời gian nhìn tâm của mình trong gần 30 năm qua đã “sống” ra sao, có khoẻ không, có “ô nhiễm” hay đi lệch khỏi điểm khởi nguyên của mình xa đến đâu.

Thường thì khoá thiền Vipassana cũng sẽ có khoảng 10-20% số lượng người tự nguyện bỏ về, cùng với một số người do trung tâm mời ra về do một số sai phạm nguyên tắc như không giữ được sự im lặng thánh thiện, hút thuốc, sinh hoạt không đúng quy định…, nhưng mình sẽ tập trung nói về thứ dễ làm người ta bỏ về nhất, đó chính là “Không dám đối mặt”. 

Khi bạn bắt đầu khoá thiền, giữ “sự im lặng thánh thiện”, cũng là lúc suy nghĩ của bạn phải đối diện với tâm trong suốt 10 ngày, nó cũng gần giống như một hình thức “ở tù”, nhưng bạn thậm chí còn không có “bạn tù” để tâm sự. Chính vì vậy mà việc phải đối diện với những thứ đã qua, những khoảnh khắc đáng nhớ, những khoảnh khắc tưởng đã quên trong cuộc đời. Những gương mặt cả quen và không quen, và bạn sẽ rất bất ngờ khi nhận ra rằng, có những thứ rất bình thường, những thứ ngày này qua ngày khác, nó chi phối và điều khiển cuộc sống của bạn khủng khiếp đến thế nào. Và đã có những người… không chịu đựng được điều đó. Mình cũng không đi quá sâu vào phần này, vì mỗi người sẽ có một cảm nhận riêng cho bản thân, nhưng khi đứng trước tâm, hãy cố gắng đối mặt, một lần không dám đối mặt, và cả đời không dám đối mặt, và sẽ rất khó có gợi mở câu trả lời về mục đích thật sự mà bạn có mặt trên cuộc đời này. 

3 ngày đầu tiên sẽ khá khó khăn, khi mình phải ngồi thiền 12 tiếng trong ngày chia là 4 ca, sáng 5 tiếng và chiều 7 tiếng. Một ngày bạn cũng chỉ ăn 2 bữa thôi, bữa sáng và bữa trưa. Mình ăn chay 70% rồi nên cũng thích nghi nhanh với việc này. Giờ ngủ sẽ là từ 9h tối đến 4h sáng. 3 ngày đầu tiên khó khăn để thích nghi, 3 ngày tiếp theo lại khó khăn để cảm nhận thực sự về bản thân mình, và 4 ngày tiếp nữa là qúa trình tu tập nghiêm túc để thiền sinh thật sự làm quen với việc “đối thoại” giữa thân và tâm. 

Khi bước chân ra khỏi cổng khu thiền đường, mình biết là quá trình tu tập mới chỉ bắt đầu và 10 ngày qua là một quá trình chuẩn bị. Tất cả mới chỉ bắt đầu.

Ở Ấn Độ hay một số địa điểm, người ta có những khoá thiền dài hơn, 30 ngày, 45 ngày. Thực ra, nếu có thời gian, đi thiền đến 49 ngày như anh Đặng Lê Nguyên Vũ cũng là hoàn toàn bình thường, không có gì quá bí ẩn hay làm quá lên như một số người suy nghĩ. 

Thiền là một hình thức thực hành khoa học và biện chứng rất tuyệt vời. Khi bạn ăn uống quá nhiều, bạn cần detox thanh lọc cơ thể, còn thiền Vippasana giúp bạn thanh lọc cái tâm của mình, và quan trọng là bạn có thể làm bất cứ lúc nào, kể cả sau khi khoá thiền kết thúc. Rất nhiều bạn nghe thông tin những khoá thiền ở nước ngoài hàng chục, trăm triệu  mà các anh chị đại gia hay đi mà e ngại thiền là một cái gì đó dành cho người giàu, nhưng hãy hiểu rằng, đó là một hình thức tu tập mà các thiền sư đã truyền lại cho những người bình thường để tường minh và sáng rõ hơn trên những bước đường của chúng ta sau này. Quan trọng là chúng ta chịu khó tu tập, biến nó thành thói quen, và dám đối mặt với cái tâm của mình. Nếu nó đang sáng, hãy làm nó sáng rõ hơn, còn nếu nó vẫn đang u minh trong vòng luẩn quẩn và hỗn độn, hãy tháo từng nút thắt một chứ đừng thắt thêm các nút mới. 

Cậu bạn thiền sinh cùng phòng với mình bắt đầu chuyến đi Nhật ngay sau khi khoá thiền kết thúc, và enjoy với nó nửa tháng rồi vẫn chưa về VN. Thi thoảng cậu ấy gửi ảnh về với một tinh thần dịch chuyển khoan khoái khác hẳn với hình ảnh trăn trở hôm nhìn thấy cậu ấy lần đầu trên khu nhà chung. Có lẽ rất nhiều người, như cậu ấy, đã tìm được vài điều đơn giản và nhẹ nhàng nào đó sau những ngày tu tập Vipassana đáng nhớ.