Nguồn gốc tên gọi "Vua cà phê Việt" của Đặng Lê Nguyên Vũ

toi-va-vua-cafe-viet-nam-by-catherine-karnow

Catherine Karnow I have been photographing Vietnam for 21 years, and returned last fall to see what had changed. I was especially interested in new wealth as there haven’t been millionaires there until the last few years. I wondered what wealth looked like in a Communist country.


Bản dịch từ bài viết dưới đây ra đời cách đây 8 năm trên tạp chí National Geographic  gợi nhắc về một "hành trình của đời người", khi Đặng Lê Nguyên Vũ được một nhà báo phương Tây gọi là "Vua cà phê Việt Nam". 

Nay cái tên "Vua cà phê" hay nói cách khác là "King Coffee" gắn với thương hiệu mới mà bà Lê Hoàng Diệp Thảo, người đang đệ đơn ly hôn với ông Vũ, làm chủ. 

Nhiều đổi thay đã xảy ra và câu chuyện gắn với tên gọi được suy phong từ bài báo một thời chắc chắn vẫn còn nhiều điều để bàn, để nói, để tranh luận... 

Mỗi khi có người hỏi tôi, muốn giới thiệu cho bạn nước ngoài nào về Việt Nam nên đọc sách gì, tôi đều dẫn cuốn “VietNam: a History” của Stanley Karnow, phóng viên tạp chí Times đã theo dõi Việt Nam suốt từ năm 1959 đến năm 1974. 
Theo dấu cha, con gái ông, Catherine Karnow, đã chụp ảnh Việt Nam đổi mới trong suốt 25 năm từ 1990 đến 2015. Trong hành trình đó, Catherine đã gặp Đặng Lê Nguyên Vũ. Và bài phỏng vấn của bà được đăng trên tạp chí National Geographic ngày 23/2/2012. Xin dịch lại bài này, để mọi người có thể hiểu hơn hành xử của Vũ ngày hôm nay. (Xem ảnh mà Catherine chụp khi đó, 11/2011 trông Vũ còn “tâm thần” hơn bây giờ nhiều:-))
Lý do duy nhất để bạn có thể không thích bài phỏng vấn này chỉ có thể là vì Catherine quá yêu Việt Nam, như cha bà.


Tôi đã chụp ảnh Việt Nam thay đổi suốt 21 năm. Lần cuối là thu muộn năm ngoái (tức 2011 – nd). Lần này tôi đặc biệt quan tâm đến người giàu. Vì cách đây mấy năm, còn chưa có khái niệm đó. Tôi muốn biết triệu phú trong một đất nước cộng sản trông như thế nào.

Ở Sài gòn, tôi hay ở với người bạn là Phương Anh. Cô gái đẹp nhất mà tôi từng gặp này, đã chạy trốn khỏi Việt Nam năm 13 tuổi và trở về năm 24 tuổi để làm chủ 1 quán bar cực hot ở đây – Q-Bar. Khi tôi bày tỏ nguyện vọng, PA ngay lập tức giới thiệu tôi với Đặng Lê Nguyên Vũ, người mà cô gọi là “Vua Café”.

Văn phòng của Vua ở trên tầng 12 trên một con phố đầy rẫy các “hiệu cắt tóc thanh nữ” trá hình cho gái gọi. Chúng tôi nhấm một ly espersso tuyệt hảo. Vua nghe tôi nói, ngắm tôi chăm chú, chắc đang đánh giá.

Có lẽ tôi đã gây ấn tượng, vì sau đó anh mời tôi lên trang trại anh 3 ngày. Vì trước đó, Vua hầu như không cho ai chụp ảnh, nên tôi có chút tự hào, hơi lo lắng. Tại sao anh lại cho phé tôi bước vào đời anh, và anh sẽ hé lộ bí mật gì?

Một tuần sau, tôi đã đi dạo cùng anh trên những đồng cỏ xanh của Tây nguyên, lắng nghe anh kể làm thế nào để dùng café trước là thay đổi Việt Nam, sau là thay đổi thế giới.

Vua, sở hữu Trung Nguyên, thương hiệu café thành công ở Việt Nam, đại loại kiểu như Starbucks. Việt Nam là nước xuất khẩu café lớn thứ hai thế giới, nên Vua khá đông tiền.

Nhà trang trại của anh giống kiểu nhà dài của đồng bào dân tộc – 1 tầng, rất dài, không to, bên trong trang trí khá kỳ quặc. Trong phòng ngủ, các nhà cách mạng như Napoleon, Che Guearvara, Mao Trạch Đông gườm gườm nhìn khách. Anh kể, thường xuyên nói chuyện với các vị ấy để lấy cảm hứng thay đổi thế giới.

Trên tường là một bức ảnh to anh chụp chung với Tướng Giáp – một trong những vĩ tướng vĩ đại nhất thế giới còn sống (Tướng Giáp mất năm 2013 – nd), người đã đối đầu và chiến thắng quân đội của hai đế quốc là Pháp và Mỹ để giành độc lập cho Việt Nam. Tôi đã dành khá nhiều thời gian với tướng Giáp, và bức ảnh do tôi chụp được coi là chân dung chính thức của ông. Sau này tôi mới hiểu đó là lý do chính mà Vua đồng ý đưa tôi vào thế giới của anh.

Chúng tôi không mất nhiều thời gian loanh quanh với các bức tượng. Mà ra ngoài ngồi quanh một cái bàn gỗ sứt sẹo, trong một trà lầu kiểu Tàu. Đồ gỗ cực kỳ giản dị, không giống với tài sản của anh, một kiểu văn hóa thắt lưng buộc bụng, ảnh hưởng từ Hồ Chí Minh.

Suốt 2 ngày, 2 đêm, với một giọng rõ như ca sĩ opera, vừa liên tục đốt xì-gà Vua café vừa buồn bã chia sẻ với tôi về tình yêu đất nước và sự lo lắng tuyệt vọng cho tương lai người Việt Nam.

Anh chỉ tay lên đầu: “cô có biết làm sao tôi không có tóc”.

 “Vì trầm cảm đấy, tôi không ngủ được. Mọi người quá thờ ơ. Chỉ làm những cái gì mà ai đó ra lệnh. Người Việt Nam là nguồn lực quý nhất mà chúng tôi có. Vậy mà chúng tôi không thể chỉ cho thế giới được chúng tôi là ai và chúng tôi có thể làm gì? Chúng tôi không có bản sắc!”

Chìa khóa để thay đổi nằm ngay trong mỗi người Việt Nam. Có điều họ phải “thức tỉnh.” 

Tôi tò mò có phải là anh không hài lòng về việc kiểm soát quyền phát ngôn, nhưng anh không trả lời. Thật ra, mọi người bảo tôi, ở Việt Nam, người ta không sợ mày làm gì, mà chỉ sợ mày nói gì.

Rồi nheo nheo mắt, xoay xoay điếu xì gà, Vua tuyên bố, mọi người phải thực hành “đạo café”. Nhưng không nói rõ chi tiết khi tôi hỏi anh đã có kế hoạch chưa.

Đêm cuối. Tôi gây sức ép với Vua. Tôi muốn biết chính xác anh định thay đổi Việt Nam và thế giới thế nào qua “Đạo café”. Anh ngả người về phía tôi, nói rõ ràng: “Những quán café của tôi. Sẽ là nơi mọi người, nhất là giới trẻ, tụ tập để trao đổi, tranh cãi, thể hiện bản thân và dạy dỗ lẫn nhau. Nơi những người có ảnh hưởng sẽ đến truyền cảm hứng, cho người Việt Nam tỉnh dậy, sáng tạo và mang đến sự thay đổi cho đất nước.”  Trông bộ quần áo trắng lụng thụng, anh giống như một nhà truyền đạo.

Chúng tôi vẫn ngồi bên cái bàn cũ. Mưa rơi trên nóc nhà, ngựa gõ móng chuồng bên. Không còn gì. Chỉ còn một người đàn ông có một tầm nhìn mạch lạc vì tình yêu tuyệt đối anh dành cho đồng bào của mình. Và một tinh thần Việt Nam, tinh thần của một dân tộc không thể bị khuất phục.

>> Từ "QUA" mà Đặng Lê Nguyên Vũ xưng hô khi tái xuất có gốc từ đâu?
>> Đặng Lê Nguyên Vũ: "Những lời đồn đoán với ý đồ khác nhau... không ảnh hưởng nhiều đến tôi"


Nguyễn Thành Nam dịch.

Nguyên bản: https://www.nationalgeographic.com/travel/intelligent-travel/2012/02/21/my-time-with-the-coffee-king-of-vietnam/