Sắc tím bông Giờ hay tình người Phú Yên

sac-tim-bong-gio-hay-tinh-nguoi-phu-yen

Em khoe trên trang cá nhân của mình về bông Giờ với những shot hình mộc mạc chân quê về loài hoa có cái tên là lạ ở xứ Nẫu quê em, hình như giống hoa gừng hoa nghệ mà hình như không giống bất kỳ loài hoa nào, có màu tím nhạt chen chút nhụy vàng như gây lưu luyến, để hoài niệm về một miền quê xứ biển xứ gió xa xôi.

-   Bông Giờ là bông gì vậy em? Nghe lạ quá.

-   Dạ, là loài hoa dân dã chỉ nở rộ trong vài tuần vào mùa thu quê Phú Yên.

-   Bông Giờ để ngắm chơi hay có gì đặc biệt mà thành hoài niệm quê?

-  Ôi, chị ơi, bông Giờ không chỉ ngắm vì vẻ đẹp dịu dàng thùy mị, mà còn là một loài “rau sạch”, đặc sản của Trời ban cho xứ Nẫu quê em, như quà tặng mùa thu để bất kỳ ai xa quê, có thể quên gì chứ không thể quên hương vị từ các món ăn từ bông Giờ.

Gần 700km đường bộ, em nâng niu túi bông Giờ mang vào Sài Gòn để biếu chị một hương vị quê xứ Nẫu thân thương. Em đùa vui : “Một tí gọi là... nhưng cái lòng bự chà bá nhé chị”. Chẳng phải một tí gọi là, mà nguyên một túi bông Giờ, em nâng niu sao đó mà vẫn tưoi rói, thoảng một hương thơm nhẹ rất khó gọi tên, như có hương cay của gừng hương nồng của xả hương trộn lẫn các loại rau lá thơm, cùng màu tím nhạt e ấp lả lơi thương chi thương lạ…

Bông Giờ quê em mỗi năm chỉ nở một lần vào mùa thu, khi mưa xuống làm đất mềm, kỳ lạ nhất là hoa như từ dưới đất mọc lên, rồi mới thấy lá, và khi lá sum suê thì hoa tàn. Mà còn lạ nữa, hoa không phải bỏ công vun trồng chăm sóc, chỉ một lần trồng là sau một mùa cứ tự phát tán âm thầm dưới tầng đất, và khi những giọt mưa thu rắc xuống, hoa trồi lên như nấm, từng búp nõn nà tím nhạt như sương chen chúc dưới thân những bụi bồ ngót, táo nhơn, hàng rào dâm bụt trong vườn, hay ngoài cánh đồng… 

Đọc trong sách về thực vật, thì cây bông Giờ thuộc loài thân thảo, có bà con với Nghệ, thuộc họ nhà Gừng. Bông và lá giống nghệ, có vị the họ gừng, mỗi năm nở từ 8 tới tháng 10 âm lịch. Hoa cánh mỏng, màu tím nhạt phá sáng trắng, màu tím của làng quê rất khó gọi tên, giản dị, thẹn thùng, mà lại gợi cảm dến se lòng. Nhụy màu vàng tươi như màu nắng, tỏa hương thơm nhẹ của các loại rau lá gia vị cho cảm giác ấm áp mà thân thiện. 

Em nói, bông Giờ có thể chế ra rất nhiều món ngon. Từ bình dân trong các bữa cơm gia đình như kho với cá rô bí, cá trầu cẩn, cá sặc, cá trắng đến cá đá trứng béo ngậy mùa mưa, để mâm cơm mẹ phải thêm vài nắm gạo cho các con thỏa sức. Cao hơn thuộc hàng mỹ vị là bông Giờ nướng với thịt heo, thịt gà trong ống tre hay lá chuối, thêm chút rau rừng, trở thành món không phải ai cũng có thể thưởng thức vì chỉ có trong vài tuần khi bông Giờ vào mùa.. Bông Giờ đổ bánh xèo, ăn kèm lá và các loại rau rừng hoặc xào cũng rất được người xứ Nẫu ưa chuộng.. Bắc chảo lên phi dầu, đổ bông Giờ, giá vào xào vài phút, cho thêm xác đậu, nêm nước mắm, tỏi ớt, gia vị, xào năm bảy phút, rồi sau đó lấy bánh tráng nhúng nước hay bánh tráng phơi sương cuốn chấm nước mắm tỏi ớt chua ngọt là có bữa sáng nhà quê thịnh soạn, có thể cho trẻ chắc dạ đến trường. 

Bông Giờ không chỉ kết với các loài đông vật mà khi kết với các loại rau trái vườn quê như bấu, bí, mướp, mùng tơi, rau dền cơm, lá bát, rau ngót, trở thành món canh rau cực phẩm chỉ có ở xứ Nẫu mới định hương vị chuẩn. Và nếu thử cho vài bông Giờ vào nồi cháo cá, hay dĩa mì xào, hoặc bỏ vào trộn chung với hột vịt rồi chiên lên, chắc chăn sẽ cho ra một món ngon mà các nhà ẩm thực thuộc hàng quán quân “Master Chef” cũng ngả nón chào khâm phục. 

Ngoài ra, hãy một lần thử, ngắt vài bông Giờ cho vào nồi cơm gạo nương, xoong chè đậu ngọt hay ly sinh tố trái cây…Một hương vị quyến rũ không bao giờ quên, để chỉ một lần thôi, đủ nhớ đất và người xứ Nẫu.

Nhưng cũng rất đặc biệt, có lẽ là loài hoa đồng quê nên bông Giờ cũng biết “giá sang chảnh” của mình, chỉ chịu kết với cá đồng, cá suối, vật nuôi thả vườn.., các loại rau vườn quê, không hợp với cá biển, các loại thịt nuôi công nghiệp hay rau trong nhà kính.

Cũng lại em dặn: Chị không cần chế biến gì cầu kỳ, cứ luộc lên rồi chấm nước mắm cá Phú Yên chánh hiệu cá xứ Nẫu, là sẽ “bay” ngay nồi cơm…( nước mắm cũng lại em của nhà làm mang từ Phú Yên vào Sài Gòn biếu chị)

Và bữa cơm giữa Sài Gòn của gia đình tôi tối nay sẽ có một dĩa bông Giờ thơm thảo đặc biệt. Không chỉ thảo từ em đã mang bông Giờ vượt ngót 700 cây số, mà còn thấm đậm thảo của người Phú Yên, quê hương của bông Giờ…

Cảm ơn em đã tặng chị một mỹ vị nhân gian mang tên bông Giờ xứ Nẫu./