Mang theo “sự bất tử”

mang-theo-su-bat-tu

- Nếu bị lưu đày ra hoang đảo, và chỉ được đem theo một quyển sách duy nhất, không cho phép đem sách của chính mình và bất kỳ thể loại, ngôn ngữ, kẻ đi đày sẽ đem theo quyển sách nào? Vì sao?

(Người hỏi: nhà văn Trần Vũ; Trả lời: các nhà văn Ngô Thị Kim Cúc, Trần Vũ, Phan Tấn Hải, Nguyễn Thị Thanh Bình, Ngu Yên). 

Ngô Thị Kim Cúc: 

- Nếu bị đày ra hoang đảo, và chỉ được đem theo quyển sách duy nhất (điều này hơi bị xa thực tế của xã hội Việt Nam), tôi sẽ đem theo Sự Bất tử của Milan Kundera (Phạm Xuân Nguyên dịch, Nxb Văn Học ấn hành 1999, in chung với hai tác phẩm khác của cùng tác giả: Chậm rãi và Bản nguyên).

Lý do: Sự bất tử không cho phép người ta đọc nhanh. Khi đọc nhanh, những gì trong và đàng sau câu chữ sẽ không có cơ xuất hiện. Tôi thường xuyên phải dừng lại để ngẫm ngợi về những gì mà (tôi nghĩ) tác giả muốn mang tới cho người đọc.

Có thể gọi tiểu thuyết này là sự vinh danh cái-chớp-lóe đã hình thành nhân vật và dẫn dắt tác giả khai mở một thế giới người mà ông ta có thể không bao giờ hình dung, nếu…

Phải, chỉ cần một cử chỉ dường như vô thức của người đàn bà tuổi sáu mươi chẳng hề xinh đẹp, bỗng “bùng nổ” trong tác giả một cái tên, và từ đó sinh thành một nhân vật, rồi cả một tiểu thuyết. Từ cử chỉ duyên dáng bất ngờ của người đàn bà vô danh, bỗng hình thành một đường link dẫn tới rất nhiều cái tên thuộc loại danh giá nhất của làng văn chương nghệ thuật thế giới, để hợp lại thành một hỏi/đáp vô thanh về Sự bất tử.

Nhưng nếu chỉ có Sự bất tử của các tài danh thì tiểu thuyết sẽ thiếu đi sự hấp dẫn. Cho nên, phải có những nhân vật bình thường với những suy nghĩ/hành động tầm thường, giúp cho mọi chuyện trở nên sống động, “con người” hơn, khi những tiểu sử danh giá không cho phép tác giả đi quá xa trong hư cấu.

Trên hoang đảo, sức lực sẽ được dùng nhiều nhất cho việc kiếm ăn, nên Sự bất tử là quyển sách rất phù hợp. Tôi có thể nhâm nhi từng trang trong hàng chục năm trời, tô điểm cuộc sống buồn tẻ đơn điệu trên đảo hoang của mình. Tôi sẽ sung sướng vì không có cả máy tính lẫn giấy bút. Sẽ không có deadline, không có ai thúc tôi nộp bản thảo đúng kỳ hạn. Trường hợp có cảm hứng, tôi sẽ viết đôi dòng trên cát, để sóng biển lập tức xóa đi và tôi sẽ tự an ủi: Tại sóng, không phải tại mình…

Lương tâm tôi hoàn toàn yên ổn vì đã có Milan Kundera viết về Sự bất tử, đã có Daniel Defoe viết về Cuộc phiêu lưu của Robinson Crusoe. Tôi không phải viết gì hết, mỗi ngày chỉ đi cạy hàu bắt ốc trong hốc đá nướng ăn rồi đập dừa lấy nước uống. Những khi thật yêu đời, tôi có thể nhảy điệu Hula như những phụ nữ Hawaii vẫn nhảy, đầy sôi động và nữ tính... (www.damau.org)

Mời mọi người đến dự cuộc tọa đàm của nhà văn Nguyên Ngọc và tôi về Milan Kundera lúc 18h hôm nay (5/6/2019) tại Trung tâm văn hóa Pháp (L’Espace), 24 Tràng Tiền, Hà Nội.