Liệu homeschool có phù hợp với Việt Nam? (Một số chuyên gia cho rằng trẻ homeschool không thể nên người)

lieu-homeschool-co-phu-hop-voi-viet-nam-mot-so-chuyen-gia-cho-rang-tre-homeschool-khong-the-nen-nguoi

Ảnh minh họa: Phim hoạt hình "Hoàng tử bé"

Mình sẽ để hashtag #Nhật_ký_homeschool dù nội dung này không liên quan đến các post về chương trình homeschool của mẹ trẻ nhà mình. Đây là một post phản biện lại bài trả lời phỏng vấn của các "chuyên gia giáo dục" năm 2017 về vấn đề homeschool, họ đồng thuận với nhau rằng ở Việt Nam không thể có homeschool. Bài viết này sẽ động chạm đến "người quá cố" là PGS Văn Như Cương (nghe đồn học sinh Lương Thế Vinh nào cũng coi ông ta như thánh) vì ông ta có những phát ngôn hết sức lố bịch và lạc hậu, cho thấy một đầu óc nhỏ hẹp và thiển cận. 
-----
*Khi trả lời báo Dân Trí, ông Văn Như Cương phát ngôn như sau:

"Ông lý giải, không thích hợp bởi lẽ đa số bố mẹ Việt đều bận đi làm (hiếm trường hợp bố/mẹ nghỉ làm hẳn để dạy dỗ con như câu chuyện gia đình có 2 con trai ở TP.HCM).

Hơn nữa, dù học sinh có học ở nhà thì vẫn phải theo một chương trình nào đó và cũng cần có chương trình kiểm tra chất lượng, năng lực học các môn của cháu có đạt không.

“Nếu cho con học ở nhà thì ai là người kiểm tra chúng học gì, được bố mẹ dạy gì? Nên chăng cần có thêm một chương trình kiểm tra/thi đánh giá chung cho những em tự học ở nhà vào cuối năm?”, PGS Văn Như Cương nêu quan điểm.

Riêng cá nhân PGS Văn Như Cương khẳng định: “Tôi sẽ không cho con cháu tôi đi theo con đường ấy. Vì một phụ huynh có tài giỏi đến mấy cũng thể dạy được con theo hướng này. Đầu tiên là không có thì giờ, nữa là không có sự chuyên sâu/chuyên môn về kiến thức. Chẳng hạn, phụ huynh từng tốt nghiệp loại Giỏi ở ĐH Bách khoa có thể dạy con môn Toán, còn môn Lý, Hóa, Sinh và Khoa học xã hội… thì sao”.

Ông nhận định, áp dụng giáo dục tại nhà khi không có sự chuẩn bị và điều kiện đủ thì ưu điểm chưa thấy đâu, chỉ… làm hỏng các con nhiều hơn.

“Như thế là tách biệt trẻ con vui chơi với bạn bè. Có thể phụ huynh vẫn đưa con đi chơi gặp gỡ giao tiếp bên ngoài nhưng chơi cùng bạn bè trong một lớp nó khác, sinh hoạt tập thể nó khác.

Ở trường có kỷ luật, sinh hoạt tập thể của lớp. Thiếu nhi được quàng khăn đỏ, sinh hoạt Đoàn/Đội, hát ca, chúng tham gia trò chơi với bè bè đồng trang lứa”, GS Văn Như Cương chia sẻ về lí do lớn nhất khiến ông không ủng hộ phương pháp giáo dục tại nhà."

*Cùng trong bài báo này, có nhiều ý kiến khác:
- Chủ tịch Hội Tâm lý Giáo dục Hà Nội, TS Nguyễn Tùng Lâm 
“Tuyệt đối không thể đóng cửa nhào nặn một đứa trẻ nên người”
- Nhà tư vấn giáo dục Trần Hồng Quang: 
"việc các cháu học tại nhà hoàn toàn ít nhiều có biểu hiện “thiếu cân bằng”. Đơn giản như tính cạnh tranh của việc học tại nhà là thấp hơn rất nhiều so với việc học chung cùng bạn bè ở trong trường, trong lớp."

Bài trên Dân Trí: https://dantri.com.vn/giao-duc-khuyen-hoc/pgs-van-nhu-cuong-mo-hinh-homeschool-khong-thich-hop-o-viet-nam-20170504073449891.htm
--------
Ý KIẾN CỦA MÌNH:

Trong 3 người được phỏng vấn, mình thấy nhà tư vấn giáo dục Trần Hồng Quang là còn có chút ít kiến thức về homeschool và có tư duy cởi mở, dù ông ta vẫn có lối học kiểu "sân si", tức là lấy cạnh tranh làm cơ sở cho vấn đề tiếp thu kiến thức. Còn 2 thánh kia thì tuyệt đối chả hiểu gì, dù đầu họ đã bạc và đã đắp lên mình đủ thứ danh hiệu.

Mình xin được liệt kê vài cái hiểu lệch lạc của họ về triết lý giáo dục và homeschool.

1. Ông Văn Như Cương và ông Nguyễn Tùng Lâm "nhai đi nhai lại" luận điệu "không thể thành người" và "dễ hư hỏng". Tôi cũng muốn hỏi hai ông là hãy định nghĩa xem thế nào là "thành người", là "hư hỏng"? Đây là phạm trù về đạo đức học, và đạo đức mỗi thời kỳ lại có các định nghĩa khác nhau. Phê phán người khác có cách đi khác mình là hư hỏng hay không phải con người chính là một biểu hiện cho những nhân cách không toàn thiện. Với thứ nhân cách như vậy, ai dám đặt lòng tin gửi gắm con cái mình cho họ? À quên, đa số mọi người đều gửi gắm! Tiếc thay!

2. Homeschool không phải mô hình có thể thực hiện đại trà vì nó phụ thuộc nhiều vào điều kiện công việc và trình độ của cha mẹ. Thế nhưng, nó vẫn có khả năng thực hiện được ở quy mô nhỏ. Không thể chỉ vì nó không áp dụng đại trà được mà gạt phắt nó đi. Trừ phi các ông "chuyên gia" này cảm thấy homeschool đe dọa đến quyền lợi của mình. Nếu các nhà giàu cho con học homeschool cả thì cái trường Lương Thế Vinh đóng cửa là cái chắc nhỉ!

Hiện nay, Việt Nam chưa có quy định cụ thể về homeschool và chưa tạo cơ hội cho homeschool thì phải vận động để homeschool có cơ hội ở Việt Nam, chứ không phải đóng sầm cửa rồi tuyên bố hùng hồn như chân lý. Riêng điểm này, ông Trần Hồng Quang có cái nhìn rõ ràng hơn hẳn hai chuyên gia kia.

3. Các "chuyên gia" này lo ngại về trình độ của phụ huynh và cho rằng phụ huynh quá tự tin vào kiến thức của mình. Những lo lắng này cho thấy họ hoàn toàn lạc hậu so với tình hình học thuật trên thế giới. Vì có rất nhiều chương trình (đương nhiên là bằng tiếng Anh) học online cho các trẻ homeschool từ cấp 1 đến cấp 3. Và một đứa trẻ, nếu tự đọc tư liệu kiến thức và tự thực hành dưới sự giám sát bố mẹ thì còn tốt chán vạn lần so với thứ sách giáo khoa hạn hẹp của Bộ giáo dục đang cưỡng ép các trường phải sử dụng.

4. Vấn đề các trường đại học ở Việt Nam không cho học sinh homeschool thi. Okay, điều này đúng! Vậy chỉ còn con đường đi học nước ngoài. Còn con đường nào nữa? Vận động chính sách ép chính quyền cho phép. Còn con đường nào nữa? Tìm hiểu thiên hướng con của mình thực sự thích làm gì. Nếu nó thích làm một đầu bếp giỏi hay một người viết lách tự do như mình... thì vào trường đại học để làm gì??? Trường đại học là thứ cấp 4 mà ai cũng phải bắt buộc bước chân vào à? Nền giáo dục đại học Việt Nam thối nát đến cỡ này là bởi những đầu ốc thiển cận như mấy ông chuyên gia kia gây ra đó, chứ không phải nạn tham nhũng đâu. Tóm lại, giúp con cái mình nhận ra đâu là sự nghiệp tương lai còn quan trọng hơn việc cố thi vào trường lấy bằng đại học xong rồi ra cũng chỉ để đem khoe hoặc lót nồi. 

5. Tương tác xã hội tại sao lại cần thiết thế? Tại sao ai cũng lải nhải về việc một đứa trẻ nhất thiết phải tương tác xã hội? Mà thế nào là tương tác xã hội mới được? Hàng ngày đấu tố nhau, cạnh tranh nhau từng điểm, ghen tị nhau, khoe khoang, nói xấu nhau, cười nói giả lả với nhau... mà được gọi "tương tác xã hội" á? Xin lỗi, loại tương tác đó, không cần thiết. Một đứa trẻ trước khi hiểu về xã hội khốc liệt như thế nào, nó phải học cách một mình, thực sự độc lập. Mình không có nhu cầu để con mình cúi đầu cười nói được lòng người khác, để khoác lên mấy thứ hư danh như các "chuyên gia" kia. Mẹ trẻ nhà mình rất cần bạn, đúng thế, và chỉ trong trạng thái đi ngược lại những gì đám đông đang chạy theo, mẹ trẻ mới thực sự nhận ra ai là bạn.

------
Túm lại là, có rất nhiều cơ hội cho homeschool, nhưng cũng có nhiều kẻ cơ hội trục lợi từ homeschool. Mình xin nói thêm là mình sẽ không nhận dậy con cái của bất cứ ai nhé, mình sợ chịu trách nhiệm về tương lai của người khác lắm - thứ mà các ông chuyên gia kia có vẻ chẳng có tí áy náy nào khi làm.


Bạn nào muốn quan tâm đến các kinh nghiệm homeschool và tự học mà Book Hunter đã thu thập, có thể tham dự sự kiện Chủ Nhật tuần sau, ngày 16/6/2019 :https://www.facebook.com/events/186888532231274/