Hẹn hò với Paris và hành trình khát khao sống - đi - chinh phục

hen-ho-voi-paris-va-hanh-trinh-khat-khao-song-di-chinh-phuc

Mình trả lời phỏng vấn mạng cựu du học sinh Pháp về Hẹn hò với Paris sắp ra mắt. Cuốn sách là hành trình khám phá những giá trị, những biểu tượng, con người, vùng đất Pháp, là những chuyến đi từ Paris đến các vùng khác của nước Pháp...

Rất cảm ơn Anh Trương Anh Ngọc đã nhận lời trả lời phỏng vấn nhân dịp cuốn sách thứ 4 “Hẹn hò với Paris” chính thức lên kệ. Anh có thể cho biết cảm xúc của Anh hiện giờ là gì khi cuốn sách của Anh ra mắt độc giả đúng dịp đội tuyển Pháp vừa vô địch World Cup 2018 cũng như năm nay là năm kỷ niệm 45 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Pháp?

- Rất nhiều người đã hỏi tôi là liệu cuốn sách này được ra nhân đúng thời điểm Pháp vừa vô địch World Cup 2018 hay không, tôi chỉ cười, vì đây chỉ là một sự trùng lặp. 

Thực ra, cuốn sách này đã được lên kế hoạch xuất bản từ năm ngoái và được chuẩn bị khá lâu về nội dung bài vở và mỹ thuật trước khi được đem đi in và phát hành. Và cuốn sách này đã được phát hành ngay sau khi World Cup kết thúc và tôi kết thúc chuyến đi Nga cho giải đấu ấy trở về. 

Đấy quả là một sự trùng lặp vô cùng dễ thương và thú vị, nhưng tôi thích thế. Bởi vì nước Pháp luôn là một trong những nơi đẹp đẽ và hay ho chúng ta nên đến ít nhất một lần trong đời, và sau khi đội tuyển Pháp dành Cúp vàng thế giới, thì như một lẽ đương nhiên, nhu cầu tìm hiểu về Pháp có lẽ cũng sẽ tăng lên. 

Đọc về Pháp vào lúc này là quá "chuẩn", phải không ạ?

Anh Ngọc có thể kể cho chúng tôi một kỷ niệm đáng nhớ nhất của Anh đối với nước Pháp được không?

- Một kỷ niệm có lẽ không bao giờ đủ, bởi tôi có rất nhiều kỷ niệm với nước Pháp kể từ khi tôi còn nhỏ cho đến bây giờ, khi đã là một người đàn ông có gia đình. Những kỉ niệm ấy tôi đã kể một phần trong cuốn sách "Hẹn hò với Paris". 

Mẹ tôi, một người nói thạo tiếng Pháp, chính là người đã đưa tôi đến Paris và nước Pháp qua những bưu ảnh, những cuốn sách về cách mạng Pháp và cuốn từ điển Larousse dày hơn một nghìn trang in năm 1964. 

Hồi đó, tôi không biết tiếng Pháp, nhưng đã tự mày mò ngồi dịch ra tiếng Việt, và rồi, tình yêu dần đến sau những khát khao hiểu biết và ngưỡng mộ về một quốc gia đẹp đẽ, nhân văn và có nhiều câu chuyện lịch sử, sau những tác phẩm văn học cổ điển Pháp của Dumas cha, Hugo và Zola tôi đã đọc, sau những nhân vật trong các cuốn tiểu thuyết ấy, từ d'Artagnan cho đến cậu bé Gavroche.

Những cuốn sách về cách mạng Pháp và Napoleon cung cấp cho tôi thêm nhiều kiến thức về lịch sử Pháp. Thế rồi, những tấm ảnh, tấm bưu thiếp Paris mà mẹ tôi mang về được tôi giữ rất cẩn thận. Ngay từ lúc ấy, tôi đã ước mơ một ngày được đặt chân đến Paris, đi những hành trình trên nước Pháp, tôi đã tưởng tượng các cung đường như Napoleon đã từng đi, đã thuộc lòng các thành phố nước Pháp, đã từng nghĩ đến việc sẽ đi một chuyến vòng quanh nước Pháp như cậu bé Rémy trong "Không gia đình". 

Nhiều năm sau, tôi đến Pháp và đi khắp nơi, để rồi bỗng một lúc nhận ra rằng, những hành trình này mình đã từng mơ đến khi còn nhỏ, đã từng vạch ra trong một cuốn sổ nay đã thất lạc, trong đó ghi rõ sẽ đi từ Paris đến đâu, để xem cái gì và trải nghiệm những gì.

Thế rồi, khi đặt chân đến Paris, một cách hoàn toàn vô thức và như được quá khứ điều khiển, tôi đã đến điện Pantheon để thăm mộ Dumas, Hugo và Zola, những người hùng văn học của tôi, đã đến làng Lupiac của tỉnh Gers, miền Nam Pháp, để thăm lâu đài của chàng d'Artagnan và rồi thấy hiện ra trước mắt mình chính tôi của rất nhiều năm về trước, đang cầm trong tay bộ "Ba người lính ngự lâm" và đọc ngấu nhiến. 

Đến Pháp rồi, thấy có một cảm giác lúc ấy rất lạ, một dạng thức "deja-vù", như là chính mình đã từng đến đây trong kiếp trước vậy...


Photo credit: Erwitt Eliott, Willy Ronis, Christine Mouraton.

Được biết trước đây anh đã viết nhiều sách về nước Ý, vậy động lực hay cảm hứng gì khiến cuốn sách thứ tư của anh lại viết về đất nước Pháp xinh đẹp và lý do gì khiến anh đặt tiêu đề cuốn sách này là “Hẹn hò với Paris”?

- Tôi có một tình cảm đặc biệt dành cho Paris. Nó lung linh, lộng lẫy, lãng mạn, nhưng cũng không thiếu các vấn đề của thời hiện đại, nhưng kể cả các vấn đề đó đi nữa, tôi vẫn rất thích Paris và mỗi lần tới đây, đều dành rất nhiều thời gian để lang thang bên bờ sông Seine hoặc tản bộ trong những khu phố cổ. 

Đấy cũng là điều tôi thường làm khi đến bất cứ thành phố nào khác trên những cung đường đã qua, nhưng Paris thì luôn đem đến những cảm giác đặc biệt, vì như trên đã nói, tôi đã mơ đến nó, tưởng tượng về nó, thậm chí biết nhiều ngóc ngách của nó thậm chí từ khi còn chưa đến đó.

Vì thế, có rất nhiều bài trong cuốn sách này viết về Paris, và cứ mỗi lần tôi đến Paris là một lần tôi hẹn hò với nó, thực ra là hẹn hò với chính những kỉ niệm của mình. 

Viết về Paris nói riêng và nước Pháp nói chung, do đó, là một cách để thể hiện tình cảm của mình với mảnh đất này. Đương nhiên, tình cảm mạnh mẽ hơn của tôi vẫn dành cho nước Ý, quê hương thứ hai của tôi, nhưng chính từ nước Ý, tôi đã đi rất nhiều nơi trên thế giới, trong đó có Pháp, và là một người ưa xê dịch, yêu những cung đường, nước Pháp luôn là một cái đích quan trọng cho những hành trình. 

Đến Pháp cũng là một cách để học, để khám phá và trở lại với tuổi thơ bị nhốt trong nhà của mình, ngồi lần giở từng trang Larousse và tự học tiếng Pháp.

Chúng tôi biết rằng con gái của Anh học tiếng Pháp và thừa hưởng nền giáo dục của Pháp, liệu cuốn sách này có phải là món quà Anh dành tặng cô con gái của mình?

- Vâng, có thể coi là như vậy. Con tôi đã học rất nhiều năm dưới mái trường Pháp và nhận được nhiều điều tốt đẹp và nhân văn từ nền giáo dục Pháp. Chính tôi cũng hiểu ra rất nhiều điều từ việc chứng kiến con đi học và kể lại những gì nó đã được học, cảm thụ trong nền giáo dục này. 

Không thể không ngưỡng mộ nước Pháp và các giá trị của nước Pháp. Cuốn sách này được viết ra cũng là để cám ơn nước Pháp đã đồng hành cùng tôi và con tôi trong những chặng đường đời.

Anh có thể tóm tắt qua nội dung của cuốn Hẹn hò với Paris được không? Cách tiếp cận nội dung cuốn sách này có gì khác so với những cuốn về đất nước Italia?

- Cuốn sách này là một hành trình khám phá những giá trị, những biểu tượng và con người, vùng đất của nước Pháp, là chuyến đi từ Paris đến các vùng khác của nước Pháp. 

Với hành trình đó, độc giả sẽ được cung cấp một cái nhìn rất khác về Paris, với những tên tuổi gắn liền với nó, về các giá trị cũng như bi kịch của nó, về các vùng rượu vang, về vùng hoa oải hương Provence, về phong cách sống, nghĩ và yêu của người Pháp. 

Phần về nước Pháp chiếm gần một nửa cuốn sách. Tôi đưa Brazil với những góc cạnh đối lập về cuộc sống, con người, về tình yêu và cái chết vào phần sau để tạo ra một thế giới khác, một cảm nhận khác cho cuốn sách này. 

Phần cuối là các bài viết về rất nhiều chuyến đi của tôi đến nhiều nơi của Châu Âu. 

Cuốn sách này là tập hợp các bài viết được thực hiện trong nhiều năm, với rất nhiều chuyến đi, trong các hành trình hàng vạn dặm bằng đủ các phương tiện, từ tự lái xe, bay máy bay, đi tàu hoả hoặc đi bộ. 

Cuốn sách này không phải là một cuốn guide du lịch hay một khảo cứu về văn hoá và lịch sử, nhưng là những trải nghiệm của một người lữ hành đã đi trên rất nhiều hành trình dọc ngang thế giới này. 


Và, cũng như các cuốn sách về Italia, nó được viết một cách lãng mạn, nhưng sống động, có những chỗ gai góc khi nói về cái chết - trong đó có một lần suýt chết của tôi ở Brazil, và toát lên tình yêu cuộc sống, khao khát sống, khao khát đi, khao khát chinh phục.

Paris, hồn trong phố

... "Ở Paris, còn thích thú hơn nữa, khi để mình bị lạc luôn trong đó, bị bao vây bởi những quán cà phê vỉa hè thật thơ mộng dưới tán cây, những con phố hẹp lát đá thỉnh thoảng lại có một ai đó đạp xe qua, những ô kính đầy quyến rũ vì màu sắc của các cửa hàng, những quảng trường nhỏ dưới bóng cây và các tường nhà trước mắt phủ đầy dây leo xanh ngắt, những cửa hàng bán sách và băng đĩa cũ trên vỉa hè, những ghế băng có các đôi trai gái ngồi hôn nhau, những người đọc sách dưới nắng chiều, cả những cửa hàng bán thịt, cá, phó mát và tiệm bánh mì san sát nhau trên phố Montorgueil. Và hoa, rất nhiều hoa. 

Hoa ở khắp nơi, trên các khuôn cửa sổ, trên tường, ở ban công, trên vỉa hè. Paris là thành phố của tình yêu. Đúng thế. Nhưng nó không chỉ là một nơi để người ta yêu nhau hoặc kiếm tìm tri kỉ, Paris còn khiến người ta dễ phải lòng.

Cứ rảo bước như thế đi dọc sông Seine, rồi rẽ vào các phố, cứ thế đi mãi trong lòng Paris, gạt sang bên những ý niệm kỳ vĩ về việc thủ đô nước Pháp luôn nổi tiếng về những điều gì, ta sẽ thấy những góc nhỏ của Paris hiện lên như thế. Có những quảng trường nhỏ đột nhiên hiện ra dưới bước chân đi, những cột đèn cũ kỹ cho một thứ ánh sáng mờ ảo lúc ban tối, những chiếc xe đạp khoá bánh dựa vào các cánh cửa, những khuôn cửa khép hờ trên tầng hai có ai đó đang tư lự nhìn ra. Có một Paris của những đêm dưới ánh trăng ló ra khỏi đám mây đen sau một cơn mưa, ướt át, bình thản và yên ắng, Paris của những chú mèo bình thản đi ngang phố, giật mình nghe tiếng chân của người lữ hành va vọng vào những bức tường ngái ngủ xung quanh trong khu phố cũ, được xây theo phong cách rococo"...

@ 2018, Trương Anh Ngọc, trích "Hẹn hò với Paris".