Finding Phong or A Fantastic Woman?

finding-phong-or-a-fantastic-woman

Bộ phim tài liệu này được chiếu rộng rãi tại các hệ thống rạp chiếu thương mại toàn quốc, điều chưa có tiền lệ, ngay cả Chuyến đi cuối cùng của chị Phụng (dù là một cột mốc nhưng chỉ được phát hành độc lập). 

Đây là cơ hội để khán giả được thưởng thức một bộ phim tài liệu đặc biệt ngoài rạp, điều mà chúng ta rất khó tìm thấy trong các bộ phim truyện thông thường.

Bộ phim kết hợp giữa những footage theo kiểu nhật ký cá nhân bằng hình của nhân vật và lối tường thuật khách quan của hai đạo diễn dòng phim tài liệu trực tiếp. Vừa có chất mê lô lại vừa tràn ngập hài hước; rất riêng tư, trần trụi, chân thực, sống động từ trải nghiệm của một cá nhân nhưng đồng thời cũng là một cuộc khảo sát, đưa ra những góc nhìn mang tính xã hội học và nhân học; Đi tìm Phong là một bộ phim tổng hòa của nhiều góc nhìn, nhiều quan điểm và có thể làm thay đổi nhận thức của người xem.

Điều khiến tôi thấy thích nhất ở bộ phim này là nó giống như một bộ phim hành trình (road movie) mà nhân vật ở thời điểm khởi đầu đến thời điểm kết thúc khác nhau hoàn toàn. Họ không còn là họ nữa và cuộc lột xác đó không chỉ dừng lại ở hình thức bên ngoài mà còn là nội tâm và cả những người xung quanh, đặc biệt là những người thân trong gia đình.

Xem Finding Phong làm tôi liên tưởng đến A Fantastic Woman, bộ phim Chile từng đoạt giải Oscar cho phim nước ngoài hay nhất năm 2018. Đây cũng là bộ phim kể về hành trình thay đổi nhận thức của một nhân vật chuyển giới, một người khi bị đặt vào những tình huống lưỡng nan, bị xúc phạm nặng nề cả về nhân phẩm lẫn quyền con người; vẫn đầy dũng khí để tiếp tục tiến về phía trước và tiếp tục được sống như chính mình chứ không phải là ai khác.

Có thể nói Finding Phong là một A Fantastic Woman của điện ảnh Việt Nam thuộc dòng phim tài liệu. Phong đôi lúc cũng hơi "diễn" và thích "mê lô, bi kịch hóa" mình trước ống kính (chắc do học trường Sân khấu Điện ảnh ;)), nhưng từ đầu đến cuối, ta thấy cô quyết tâm đến cùng với sự lựa chọn của mình. 

Sự quyết liệt của Phong (dù rất mềm mỏng và khéo léo để thu phục nhân tâm) đã dần dần thay đổi cái nhìn, thành kiến của các thành viên trong gia đình, ngay cả người cha già râu tóc bạc phơ và người mẹ đau khổ cho rằng mình phải trả cho nghiệp chướng của kiếp trước. 

Cả gia đình miền Trung của Phong (một vùng đất vốn còn mang nặng nhiều bảo thủ, thành kiến với cộng đồng LGBT) dù chưa thực sự hiểu nhưng cuối cùng đều chấp nhận, yêu thương và thậm chí đồng hành cùng Phong trong chuyến hành trình đến Thái Lan để bước lên bàn phẫu thuật chuyển giới.

Đi tìm Phong vì vậy không chỉ dừng lại ở một chuyến hành trình đi tìm lại bản dạng của nhân vật chính mà còn là một sự thay đổi cái nhìn, định kiến của gia đình, xã hội đối với người chuyển giới theo hướng đầy tích cực. Điều mà ngay cả trong A Fantastic Woman của điện ảnh Chile tôi cũng chưa nhìn thấy.

Tôi nghĩ đây chính là lý do khiến Finding Phong gây được sự ngạc nhiên đối với khán giả quốc tế khi chu du khắp 5 châu và giành được nhiều giải thưởng quan trọng tại một số LHP tài liệu của thế giới. 

Đạo diễn Trần Phương Thảo trong buổi premiere cũng chia sẻ rằng bộ phim này rất được khán giả ở các nước Nam Mỹ yêu thích, vì họ không nghĩ một nước thuộc thế giới thứ 3 lại có những sự thay đổi cởi mở đến thế.

Hôm trước ngồi nói chuyện với Phuong Mai Nguyen, một nữ tiến sĩ luôn đấu tranh cho quyền bình đẳng giới và thậm chí còn dọa... tát vì tôi lỡ buông lời nhận xét một cô bạn "đàn bà tính"; tôi có nói là người Việt mình, dù gần đây dễ bị kích động và hay ném đá tập thể; nhưng thực ra cũng là một dân tộc mềm dẻo, dĩ hòa vi quý, ở bầu thì tròn ở ống thì dài chứ không phải là một dân tộc cực đoan hay duy ý chí. 

Finding Phong là một minh chứng cho những nhận định (chủ quan) này. Bộ phim tài liệu này vì vậy không chỉ dành cho những khán giả thuộc cộng đồng LGBT mà bất cứ ai cũng có thể xem được. Đơn giản bởi nó thực sự đáng xem.

Finding Phong đang chiếu ở CGV, Galaxy, Lotte, BHD, Cinestar...; một bộ phim tài liệu đường hoàng bước thẳng lên các hệ thống cinema hiện đại bậc nhất khắp cả nước. Đó cũng là một cuộc cách mạng vậy.