Du học Nhật Bản tốn bao nhiêu?

du-hoc-nhat-ban-ton-bao-nhieu

Tôi vừa có việc phải đi qua một trường trung học phổ thông, nơi đang diễn ra kì thi THPT quốc gia-cũng là kì thi vào đại học của học sinh lớp 12. 

Đang giờ thi, xung quanh trường vắng lặng. La liệt trước cổng và hai bên hông trường là các tờ rơi. Tò mò tôi nhặt lên thấy rặt những quảng cáo du học Nhật Bản, Hàn Quốc. 

Trong khi chờ xe buýt tôi đọc thử các tờ quảng cáo. Toàn những lời có cánh. 

Du học từ xưa đến nay vẫn là một từ hấp dẫn. Trong bối cảnh hiện nay khi nhiều người muốn “tị nạn”  chính thống qua ngả du học hoặc trốn chạy giáo dục nước nhà, cũng đồng thời là trốn chạy hiện thực nước nhà thì du học càng trở nên…nóng bỏng và hấp dẫn. 

Tuy nhiên, nhìn lại lịch sử thì thấy ở Việt Nam và người Việt không có truyền thống du học. 

Trong thời phong kiến, khó mà tìm thấy một triều đại nào đó có chương trình du học có bài bản, gửi người sang Trung Quốc và các nước khác để học hỏi để rồi suy nghĩ, kiến thiết, phát minh, cải cách. Phần lớn sự học hỏi từ bên ngoài đến từ đọc “sách thánh hiền”, học trong những lần đi sứ và triều cống. Một thứ học có tính chất “học mót” khá cao và thiếu tính hệ thống, thiếu tính quyết liệt đi đến tận cùng. 

Đến thời Pháp thuộc, nhiều người giành được học bổng của nhà nước thuộc địa đi học trở thành trí thức có tên tuổi có cống hiến nhưng số lượng không nhiều. Những người khác muốn đi du học phải trốn, phải đi bằng nhiều cách và nhiều người bị bỏ tù, bỏ mạng nơi xứ người. 

Sau này, nhiều người đi du học hơn nhưng khát vọng học hành không còn nữa. Số lượng người đi học vì bài toán kinh tế luôn lớn hơn nhiều lần số người đi thuần vì mục đích học hay thỏa mãn khát vọng lang thang. 

Trở lại câu chuyện du học Nhật Bản ta thấy số tiền cha mẹ học sinh cần nộp cho trung tâm để đối lấy một vé đi Nhật là 206 triệu đồng. Tuy nhiên, nếu có trải nghiệm du học ta dễ dàng nhận ra ở đây đã không kê ra một loạt các loại chi phí khác mà thí sinh phải chi trả. 

1. Tiền nhập học

Theo thông lệ các trường ở Nhật sẽ thu một khoản gọi là tiền nhập học (nyugakuryo). Tùy trường nhưng thông thường khá cao, thường là từ 5-10 vạn yên Nhật (10-20 triệu đồng)

2. Tiền bảo hiểm y tế

Dao động từ 1000-2000 yên (200-400k đồng). 

3. Tiền ở

Nếu ở kí túc xá hay thuê nhà rồi chung nhau thì cũng rẻ hơn tí chút nhưng thông thường cũng mất khoảng 1-2 vạn yên (2-4 triệu đồng)

4. Tiền ăn

Cho dù có ăn kiểu Việt Nam, nấu cơm chung với nhau thì chắc cũng phải mất 1, 5 vạn yên-2 vạn yên (3-4 triệu đồng)

5. Tiền đi lại

Ở Nhật nếu không đi được xe đạp thì phải đi xe buýt , tàu điện. Vé xe buýt rẻ nhất cũng mất 100 yên (rất hiếm) thông thường là 180 yên-200 yên/lượt (40k). Nếu mua vé tháng có thể rẻ hơn. Vé tàu cũng tương tự, rất đắt. (vì thế mà rất nhiều người Việt sống ở Nhật “đá vé tàu” nghĩa là đi tàu xe mà không trả tiền vé). 

6. Tiền sách, vở, dụng cụ học tập

sách ở Nhật khá đắt. Ở Nhật không có quán photo như ở Việt Nam. Nếu không mượn sách mà mua thì cũng tốn một khoản tiền. 

7. Tiền khám chữa bệnh. 

Nếu đóng bảo hiểm thì bảo hiểm trả khoảng 70% chi phí. Tuy nhiên chi phí y tế ở Nhật khá lớn. Nếu phải nằm viện hay phẫu thuật thì số viện phí sẽ là gánh nặng không nhỏ. Ở Nhật thuốc bị quản lý ngặt nghèo, dược sĩ chỉ bán thuốc khi có đơn của bác sĩ ngoại trừ các loại thuốc lặt vặt khác.

Như vậy, tính sơ qua có thể thấy, để có một năm học ở Nhật (12 tháng) thì ít nhất nhà học sinh phải có khoảng 500 triệu để chi phí và dự phòng. Nếu không có rủi ro cho đời sống của con là rất lớn. 

Các trung tâm đều quảng cáo sẽ giới thiệu việc làm cho học sinh nhưng có lẽ họ ít khi giải thích cặn kẽ cho phụ huynh hiểu mấy điểm sau:

1. Muốn đi làm thêm ở Nhật phải có giấy phép

Sinh viên, học sinh phải mang giấy tờ cần thiết (có thể cần cả giấy cho phép của thầy, nhà trường) lên cục xuất nhập cảnh để họ xem xét cấp cho một cái giấy (đúng ra là đóng triện) vào mặt sau thẻ người nước ngoài. Có giấy này các cửa hàng, nhà máy mới dám nhận vào làm. Khi cấp họ sẽ căn dặn không được làm trong các lĩnh vực bị cấm như  các dịch vụ nhạy cảm (phục vụ quán rượu, quán bar, chỗ tắm nước nóng…)

2. Thời gian làm việc bị giới hạn

Theo luật Nhật với visa là “lưu học sinh” thì mỗi người chỉ được phép làm tối đa 28 tiếng/tuần kể cả hè. Nếu vượt hạn mức thì sẽ bị xử lý (thường là trục xuất)

3. Tiền công không đáng kể

Tiền công một giờ của du học sinh thường dao động từ 700-1000 yên. Ai làm ca đêm, việc vất vả thì có thể cao hơn một chút hoặc được hỗ trợ tiền ăn, tiền đi lại. 

Như vậy ta có thể tính được 1000 yên x 28 tiếng=28.0000 yên/tuần x 4=112.000 yên (22 triệu đồng). 

Với số tiền trên thì nếu đi làm đều đặn cùng lắm là đủ tiền ăn, ở và chi phí lặt vặt. Nếu học sang năm thứ hai và bố mẹ không trả cho học phí thì số tiền trên sau khi nộp học phí (5-7 vạn yên/tháng) sẽ không còn lại bao nhiêu. 

Tất nhiên, sẽ có nơi người ta thì thào “làm thêm giờ lương cao lắm”. Có thể có nhưng nên hiểu đó là lao động bất hợp pháp và thực chất là đem sức khỏe và tính mạng ra đổi lấy tiền công rẻ mạt. Tôi đã từng lao động từ 9h tối-9h sáng ở một công trường bốc vác với mức lương 2 triệu đồng/buổi nên rất rõ điều đó. 

Khi bị thiếu thốn tiền nong, du học sinh sẽ phải làm như trâu cày vì thế thiếu ngủ sức khỏe sa sút, học tập kém dẫn tới không thi đỗ vào cao đẳng, đại học hoặc bị dừng học. Nên nhớ visa ban đầu chỉ là visa học tiếng (thường là 1 năm). Nếu không đổi visa thành công thì phải về. Nhiều người đã trốn ở lại vì lẽ đó. 

Tóm lại, khi đi du học, du học sinh sẽ phải đối mặt với mấy nỗi lo.

- Tiền bạc

- Sức khỏe

- Sự cô đơn

- Môi trường văn hóa và xã hội khác biệt. 

Dù là một nước châu Á và báo chí hay nhấn mạnh sự tương đồng văn hóa Nhật-Việt nhưng về cơ bản Nhật Bản rất khác Việt Nam và người Nhật rất khác người Việt. Không có sự chuẩn bị tốt về tài chính, sức khỏe và ý chí, việc du học sẽ thất bại thậm chí “tiền mất tật mang”. 

Hãy thử nghĩ xem, các cô chiêu cậu tú khi ở nhà học thì lười, cơm không biết nấu, áo quần còn gấp chưa thạo phải dựa vào mẹ cha từ trong ý nghĩ thì làm sao có thể đứng vững trước sương gió xứ người?

Rất nhiều người đã sa lưới pháp luật ở xứ người vì thế (nhiều nhất là tội trộm cắp, thứ nhì là lừa đảo và làm giả giấy tờ). 

Vì vậy, cha mẹ và học sinh cần phải thận trọng và biết lượng sức mình khi muốn gieo hạt ước mơ ở xứ người.