Có cái gì đó tinh vi hơn..., thưa bộ trưởng Nhạ!

Năm 2016, khi bắt đầu áp dụng phương pháp trắc nghiệm cho kỳ thi tốt nghiệp PTTH, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ chém đinh chặt sắt trước Quốc hội: Thi trắc nghiệm là hình thức thi ưu việt nhất hiện nay.

Trong khi đại bộ phận các đại biểu đang phân vân, thì trời giúp ông Nhạ, bà Nguyễn Thị Việt Nga - ĐBQH Hải Dương lên tiếng. 

Bà nói rằng, học sinh chỗ bà đi thi về nói chỉ thích thi trắc nghiệm thôi. "Bởi vì chỉ cần chọn ra 1 bạn học giỏi nhất, xức dầu gió thật nhiều cho bạn ấy, cứ bạn ho 1 tiếng thì khoanh phương án 1, ho 2 tiếng thì khoanh phương án 2, trong quy chế thi không cấm ho nên chỉ cần 1 bạn làm được thì cả phòng làm được" (xem clip).

Câu chất vấn ngô nghê và đáng ngờ về tính trung thực (vì rằng, thí sinh vừa thi xong không bao giờ tâm sự như thế cả, đó chỉ là suy diễn do ko biết nguyên tắc ra đề mà thôi). Bộ trưởng Nhạ mừng như bắt được vàng, ông đợi cả hội trường cười xong, mới hùng hồn nói cho bà Nga biết rằng, 25 thí sinh/ phòng thi, mỗi em có 1 mã đề khác nhau, lấy đâu ra mà ho hen để phím nhau đáp án.

Chỉ với câu hỏi ngô nghê đó của đại biểu Nga, ông Nhạ đã thoát được những chất vấn rất trúng và sắc của các đại biểu Nguyễn Trường Giang (cần xây dựng một đề án về việc đổi mới thi cử); đại biểu Triệu Thị Thu Phương (đoàn Bắc Kạn) rất lo lắng về phương án thi tốt nghiệp THPT, thi tuyển đại học thay đổi liên tục trong những năm gần đây; đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương - Ninh Thuận: Việc tổ chức thi theo phương án như đã nêu có gây áp lực cho học sinh hay không? 

Không. Bộ trưởng Nhạ, và những người lãnh đạo ngành giáo dục tin tưởng vào sự thành công của lối thi cử mới. Nhìn vào Hàn Quốc, Nhật Bản, Hoa Kỳ mà tự tin. 2 năm thi gộp trôi qua, năm nào thí sinh cũng khổ sở và bấp bênh với những điều chỉnh, những sai sót không thể tránh khỏi của sự đổi mới vội vàng.

Và đến năm thứ 3 đổi mới - năm nay, khi sự gian lận bị phát lộ (vì quá trơ trẽn), thì người ta mới giật mình nhận ra, cái hớ hênh của kỳ thi không phải nằm ở quy chế hay phương thức. Nó hoàn toàn nằm ở con người. Mà Con Người, đó luôn là điểm yếu chí tử của ngành giáo dục Việt Nam.

Bắt đầu với Hà Giang, rồi Sơn La, và hôm qua là Hòa Bình. Chấm lại các bài thi trắc nghiệm của tỉnh Hòa Bình, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng Bộ GD-ĐT nói rằng, Các sai phạm của Hòa Bình là nghiêm trọng và thậm chí có cái gì đó tinh vi hơn.

"Có cái gì đó tinh vi hơn" - than ôi, đó là một kết luận cảm tính. Nhưng nó khiến những phụ huynh rùng mình. Nó khiến những thí sinh cắm mặt vào học và thi một cách sòng phẳng rùng mình. Có cái gì, là có cái gì? Và chẳng phải chính Bộ trưởng đã từng tự hào, cả ngành giáo dục đã từng tự hào trấn an xã hội về 1 kỳ thi hiện đại, chặt chẽ và công bằng đó ư? Cái gì tinh vi hơn hàng nghìn giám thị, và cả lực lượng an ninh vòng trong vòng ngoài? Chẳng phải ông Vũ Trọng Lương ở Hà Giang với thành tích sửa kết quả 330 bài thi trắc nghiệm đã giải đáp khá rõ rồi ư?!

Không như 2 năm trước, khi có 1 câu hỏi ngô nghê đến đúng lúc. Năm nay, Bộ trưởng Nhạ đã phải thừa nhận kỳ thi tốt nghiệp có nhiều bất cập. Đó kiểu như là 1 lời xin lỗi. Nhưng với các thí sinh đã thi sòng phẳng, và giờ vẫn ôm câu hỏi rằng liệu mình có quá ngây thơ hay không, thì chưa chắc các em đã chấp nhận được câu trả lời của Bác Bộ Trưởng.

Những đại biểu quốc hội, những người cần hiểu biết, khắt khe và cương quyết hơn với những đề xuất của Bộ Giáo dục, thì ngô nghê. Sự ngô nghê mạnh hơn sự cương quyết. 

Còn người lớn, thì chả phải vẫn quen cười hềnh hệch với lỗi lói ngọng của Bộ trưởng Nhạ đó sao. Và thế là đủ.