Cái hạn chế của ngôn ngữ

cai-han-che-cua-ngon-ngu

Không thể phủ nhận rằng, cùng với lao động, ngôn ngữ đã giúp thúc đẩy quá trình tiến hóa của nhân loại đạt tới thành tựu như ngày nay. Ngôn ngữ đã giúp các nhóm cư dân khác nhau có thể trao đổi tư tưởng một cách tương đối.

Nhưng, mặc cho, ngôn ngữ liên tục phát triển, không ngừng hoàn thiện thì nó vẫn luôn không theo kịp sự phát triển của tư duy. Ở chiều kích quan sát tuyến tính, ta thấy, khi mà tư tưởng khởi phát và nó được thể hiện qua ngôn ngữ với tư cách là biểu tượng [của tư tưởng] thì bản thân tư tưởng đó đã không có giữ nguyên hình dạng của nó rồi.

Trong khi, tư tưởng phát lộ tự do thì ngôn ngữ hiển lộ lại do tác ý; tư tưởng là nhân quả đồng thời, trong khi, ngôn ngữ là nhân quả tuyến tính. Do đó, với ngôn ngữ như một phương tiện biểu đạt, ta phải chấp nhận cái hạn chế của sự tiếp cận tư tưởng chỉ ở mức độ bộ phận hơn là một tổng thể có thể nắm bắt.

Nhân loại thường sử dụng ngôn ngữ để giao tiếp, thể hiện tình cảm hay biểu đạt ý, nhưng việc trao đổi tư tưởng bằng ngôn ngữ lại dẫn tới những lệch lạc khó tránh khỏi. Trong quá trình giao tiếp của hai đối tượng A và B, ta thấy, khi đối tượng A khởi phát tư tưởng và mong muốn diễn đạt bằng ngôn ngữ. Người này sẽ đi tìm các luận điểm và luận cứ để diễn đạt (tức Ý), rồi khi có ý thì A cần tìm ngôn từ và cách diễn đạt (tức Tứ) để truyền đạt lại cho đối tượng B. Bên B lúc này tiếp nhận thông tin, và rồi thông qua bộ vi xử lý – bộ óc của mình để chuyển đổi thành các ý theo cách hiểu của B.

Bản thân ý đã là sự phân mảnh của tư tưởng và nó thường không bao phủ đủ độ rộng lớn mà bản thân tư tưởng phát tỏa. Quá trình phân mảnh lại tiếp nối sau quá trình tái truyền đạt từ B đến đối tượng C. Lần truyền đạt này nhất định phát sinh những lệch lạc, hư hao, chắc chắn xuất hiện sự bất toàn của tư tương ban đầu. Hiển nhiên, tư tưởng càng cao siêu, trừu tượng thì càng khó để truyền đạt. Đây là một trở ngại trong việc truyền bá tư tương của nhân loại.

Con người với tập tính quần cư của mình đã giúp hình thành nên những cộng đồng xã hội, trong đó, ngôn ngữ -  với tư cách như một phương tiện biểu đạt giúp các thành viên trong cộng đồng có thể trao đổi tư tưởng. Các cộng đồng xã hội có trình độ phát triển nhận thức càng cao thì cấu trúc ngôn ngữ của họ càng phát triển. Ngược lại, những cộng đồng có ngôn ngữ hạn chế hiển hiện qua  khả năng biểu ý nông cạn thì đi cùng với đó, các thành viên trong cộng đồng khó khăn trong việc tìm ra ngôn từ để biểu đạt. Bản thân ngôn ngữ tồn tại được cũng nhờ vào sự nuôi dưỡng của các cộng đồng xã hội, tựa như một mối quan hệ tương hỗ.Nhờ có các cộng đồng mà ngôn ngữ phát triển, và rồi, nhờ vào sự phát triển của ngôn ngữ mà con người hiểu nhau hơn.  

Từ thưở ban đầu của bình minh nhân loại đến nay, những nỗ lực kiến tạo và truyền bá ngôn ngữ nhằm hoàn thiện hơn khả năng giao tiếp trở thành nhu cầu cấp thiết của những cộng đồng xã hội có tham vọng. Ngôn ngữ lúc này được thiết lập bởi những hệ thống cấu trúc chặt chẽ qua chất keo của ngữ pháp, số lượng lớn từ vựng và tầng lớp biểu ý có chủ đích nhằm tạo ra mô hình biểu đạt tư duy theo khuôn mẫu. Nó giúp cho việc truyền bá ngôn ngữ nói riêng và trao đổi tư tưởng nói chung trở nên tiện lợi hơn, nhưng mặt khác, nó lại làm cho tư tưởng ngày càng bị bóp méo và lệch lạc tùy theo mục đích sử dụng. Trong đó, đối tượng truyền đạt ngôn ngữ không tránh khỏi việc tùy theo hoàn cảnh mà lập ngôn tác ý khiến cho đối tượng tiếp nhận vì sự non nớt của tư duy hay nghèo nàn về phương tiện chấp nhận những điều đó như những hiển nhiên.  

Khi tư tưởng khởi phát, gần như một quán tính, con người sẽ tìm cách để biểu đạt tùy vào cái công cụ mà họ có thể có. Lúc này ngôn ngữ với những khuôn mẫu tư duy được lập trình từ trước xuất hiện như một cứu cánh hoàn hảo.  Nhưng chính cái tiện lợi đó của ngôn ngữ lại quay trở lại trói buộc tư tưởng, khiến cho nó bị kìm hãm, mất đi tính tự nhiên vốn có. Dẫu rằng, ngôn ngữ với tất cả các thành tố của nó vẫn luôn “chuyển động” nhưng để đạt tới chỗ mà tính tự nhiên của tư tưởng hiển lộ, thì ngôn ngữ hay các mô hình tư duy mà nó tạo ra vẫn là điều không tưởng.