Đạo diễn Milos Forman qua đời và bộ phim khiến ta choáng váng

bay-qua-to-chim-cuc-cu-khien-ta-choang-vang-va-dao-dien-vua-qua-doi

Đạo diễn Milos Forman vừa qua đời hôm 13/4, ở tuổi 86 tại nhà riêng ở Warren, bang Connecticut, Mỹ.


Milos Forman - Đạo diễn của hai tuyệt phẩm điện ảnh One Flew Over the Cuckoo’s Nest (Bay qua tổ chim cúc cu) và Amadeus qua đời, nhưng hầu như không thấy báo chí nào của Việt Nam nói đến. 

Cả hai đều đoạt Oscar cho phim hay nhất, đạo diễn xuất sắc nhất và nhiều giải quan trọng khác. 

Riêng Cuckoo’s Nest là 1 trong 3 phim tính đến nay đoạt top big five (5 giải Oscar quan trọng nhất cho Film, Director, Actor, Actress, Screenplay). Cả hai đều trở thành những kiệt tác kinh điển của thế kỷ 20, thời điện ảnh còn tác động lớn đến xã hội và con người. 

Hai bộ phim này tôi đều xem ở Fansland Hà Nội những năm cuối 90, thời bắt đầu bị mê hoặc bởi điện ảnh. 

Cái trại điên trong Bay qua tổ chim cúc cu thực ra là một ẩn dụ cho nước Mỹ những năm 60-70, thời chiến tranh VN, thời của phong trào hippy và giải phóng tình dục, thời của những công dân Mỹ bị chính phủ dắt mũi. 

Nhưng với Milos Forman, một đạo diễn Séc từng trải qua hai thảm cảnh chính trị trên đất nước ông là phát xít Đức trong Thế chiến 2 và sự xâm chiếm của chủ nghĩa cộng sản Liên Xô năm 1968 với phong trào Prague Spring, và sau đó ông phải chạy trốn sang Mỹ và trở thành công dân Mỹ, cái trại điên với những bệnh nhân bị bóp nát nhân cách và tính cách, nó mang một ý nghĩa khác.

Milos Forman từng nói: “Đảng cộng sản với tôi là mụ y tá Ratched (đứng thứ 5 trong 100 villain của điện ảnh Mỹ), kẻ luôn nói với tôi cái gì tôi được làm và cái gì tôi không được làm, điều gì tôi được phép nói và điều gì tôi không được phép nói, chỗ nào tôi được đi và chỗ nào tôi không được đi; thậm chí là tôi là ai và tôi không được là ai”. 

Bay qua tổ chim cúc cu là một bộ phim náo động khiến ta phải choáng váng khi xem xong. 

Hình ảnh của Randall McMurphy (Jack Nicholson), tên tội phạm bất trị được cho là tâm thần đá làm đảo lộn và phá nát trật tự của cái trại điên với những bệnh nhân như những chú cừu non dưới sự cai trị của con mụ y tá máu lạnh Ratched (Louise Fletcher). 

McMurphy đã kích động, đã thách thức, đã dần dần mang lại nhân tính cho những bệnh nhân tâm thần, đã dẫn dắt họ thoát khỏi trại điên để thực hiện một chuyến phiêu lưu vô tiền khoáng hậu, đã đem đến cho họ ý nghĩa đích thực của quyền con người, quyền được sống, được yêu đương, được tận hưởng. 

Nhưng cuối cùng, cuộc cách mạng mà McMurphy mang đến cho cái trại điên bị dìm trong bể máu. Thậm chí anh ta, cuối cùng cũng bị thế lực của mụ y tá Ratched mổ thùy não, biến thành kẻ sống thực vật, điều mà anh ta từng ra sức chống phá. Nhưng cái trại điên đó mãi mãi không còn là cái trại điên của ngày hôm qua...

Bay qua tổ chim cúc cu hơn cả một kiệt tác điện ảnh, nó là một bộ phim đầy tính biểu tượng về tinh thần tự do, về quyền làm người, về khát vọng được sống như một con người đích thực.

CHIẾU PHIM BAY QUA TỔ CHIM CÚC CU

Vào 19h00 tối Chủ Nhật, ngày 22/4/2018 tại Salon Văn hoá Cà Phê Thứ Bảy ở cả 2 không gian TPHCM (38 Võ Văn Tần, Q.3); Hà Nội (số 3A Ngô Quyền Q. Hoàn Kiếm), đồng chiếu và trao đổi về bộ phim Bay qua tổ cúc cu của đạo diễn Milos Forman để tưởng nhớ một trong những đạo diễn xuất sắc nhất của điện ảnh thế giới với một trong những bộ phim hay nhất mọi thời đại.

Khách mời:

+ Tại TPHCM: GS Nguyễn Văn Trọng, NS Dương Thụ

+ Tại Hà Nội: ĐD Đăng Nhật Minh

Chủ trì :

+ Tại TPHCM: NB, nhà phê bình điện ảnh Lê Hồng Lâm

+ Tại Hà Nội: NB Bùi Dũng