Alan Turing và sự khác biệt được tôn vinh

alan-turing-va-su-khac-biet-duoc-ton-vinh

Nhà băng Anh quốc sẽ in chân dung Alan Turing trên đồng 50 Bảng sau cuộc bầu chọn từ 1.000 nhân vật có ảnh hưởng quan trọng nhất.

Với mình, việc nước Anh một lần nữa tôn vinh Alan Turing, nhà toán học thiên tài, người được xem là đã cứu hàng ngàn sinh mạng vô tội trong Thế chiến thứ 2 nhờ giải mã được Enigma, bằng việc in chân dung ông lên tờ 50 Bảng Anh từ cuối năm 2021, còn lớn hơn thế - nó tôn vinh SỰ KHÁC BIỆT. 

Nước Anh văn minh, dân chủ, quốc gia dám làm/cho phép làm nhiều nhất phim về Nữ hoàng với đủ mọi góc nhìn là vậy, nhưng đến thập niên 1950 vẫn không thể dung thứ cho một giới tính khác biệt. 

Alan bị kết án vì “tội đồng tính”. Để đổi lấy việc không phải ngồi tù - không phải vì sợ nhà tù - mà vì không muốn rời xa Christopher, cỗ máy giải mã máy Enigma được đặt theo tên một người bạn thân thuở nhỏ của ông, không thể rời xa việc tiếp tục nghiên cứu và sáng tạo khoa học, Alan chấp nhận "thiến hoá học", tức bị đưa chất thay đổi hooc môn vào người, tiêu diệt mọi ham muốn giới tính của ông. Đấy cũng chính là liều thuốc tiêu diệt con người cá nhân của Alan, một trong số những cá nhân khác biệt với chúng ta. 

Xem The Imitation Game (Người giải mã) - 8 đề cử Oscar, 9 đề cử BAFTA, 5 đề cử Quả cầu vàng..., đoạn Joan (đồng nghiệp và từng là hôn thê, do bông hồng nước Anh Keira Knightley thủ vai) tới thăm Alan, đau đớn nhìn ông 

chấp nhận vật vã vì tác dụng phụ của thuốc để được ở mãi bên chiếc máy Christopher, khó mà cầm được nước mắt. Chính Alan cũng chấp nhận để trở thành không khác biệt. Và rồi, khi không thể làm được điều ấy, ông đã tìm đến cái chết khi chưa đến tuổi 42, độ tuổi mà bộ óc vĩ đại của ông lẽ ra còn cống hiến nhiều hơn nữa sự tuyệt vời cho nhân loại, nhân loại lúc ấy chưa thể chấp nhận sự khác biệt này. 

Cũng đau đớn như vậy khi Allicia run rẩy đứng sau cánh cửa  nhìn người chồng trẻ tuổi, đẹp trai của mình, thiên tài toán học John Nash đang giãy dụa trên giường bệnh trong nhà thương điên khi bị tiêm thuốc để chữa...thành người bình thường (vai diễn này trong A Beautiful Mind đã mang lại cho Jennifer Connelly tượng vàng Oscar cùng Quả cầu vàng và BAFTA).

Chính những viên thuốc chữa bệnh cũng khép dần lại thế giới tưởng tượng kỳ lạ, thứ đã đưa John đến những học thuyết sau này được sử dụng trong kinh tế, điện toán, trí tuệ nhân tạo, sinh học tiến hóa, kế toán và chính trị, được trao giải thưởng Nobel về kinh tế năm 1994. 

Không có những cá nhân khác thường, dị biệt này, thế giới sẽ chỉ toàn...kế toán ! 

Tiến sĩ khoa học toán và vật lý Nguyễn Xuân Xanh phát biểu như vậy khi xem A Beautiful Mind và The Imitation Game trong chương trình Phim Danh nhân trong tháng 7 này tại Cà phê thứ Bảy. 

Nhưng thật quái gở khi chúng ta vừa muốn hưởng thụ những sáng tạo phi thường của các thiên tài đồng thời lại không chấp nhận sự khác thường của họ. 

55 năm sau cái chết của Alan Turing, năm 2009, chính phủ Anh mới chính thức xin lỗi về cách đối xử với ông.

Nhưng còn biết bao lời xin lỗi nữa trên thế giới và dĩ nhiên cả ở Việt Nam nữa, vẫn chưa được cất lên ? Bao sự khác biệt vẫn phải che giấu, vẫn phải tự giết mình ?